Các cách kiểm tra nồng độ đường huyết

Mục đích trị liệu bệnh tiểu đường là cố gắng giữ mức huyết- đường ở nồng độ bình thường (3 - 10mmol/l) hay gần tiếp cận với mức bình thường để tránh các biểu hiện của căn bệnh đồng thời đề phòng hậu quả tai hại của nó.

- Dù trong tình trạng nào, bệnh nhân cũng không thể trông cậy vào cảm giác của mình để phán đoán mức huyết đường trong cơ thể.

- Vì ngay cả khi mức huyết đường thay đổi cũng nhiều khi không đưa tới triệu chứng rõ rệt, cho nên bệnh nhân chỉ còn cách kiểm tra định kỳ huyết đường của bản thân mới có cái biết chính xác về tình trạng sức khỏe của mình. Nhân đó:

-         - Thấu hiểu nguyên nhân nào đã làm cho huyết đường lên cao hay hạ thấp. Biết được việc trị liệu có kết quả tốt hay không. Nếu kết quả không như ý thì phải thay đổi cách trị liệu.

Tự làm thí nghiệm

Nồng độ huyết đường có thể biết trực tiếp nhờ nghiệm huyết dịch và cũng có thể biết gián tiếp nhờ thử nghiệm nước tiểu. Thử nghiệm lượng đường trong nước tiểu có phần dễ nhưng có những khuyết điểm sau đây:

- Nước tiểu phản ánh mức đường ở một khoảng thời gian trước khi làm thử nghiệm (chứ không cho biết tình trạng chuyển hóa của đường trong cơ thể ngay lúc làm thử nghiệm).

- Thử nghiệm nước tiểu không chính xác bằng thử nghiệm máu vì mức đường ở nước tiểu tùy thuộc vào vị trí số gạn lọc của thận (ngưỡng thận). Trị số gạn lọc của thận là con số tiêu biểu lượng huyết đường đạt tới một mức nào mới thâm nhập vào nước tiểu. Nếu bệnh nhân có trị số này cao thì mức đường glucos trong nước tiểu của đương sự so với người bình thường sẽ ít hơn (trị số gạn lọc của thận ở người thường là 10mmol/l đường glucos).

- Thử nước tiểu chỉ có thể biết rõ mức huyết đường quá cao chứ không thể biết mức huyết đường quá thấp.

- Thử nước tiểu căn cứ vào sự biến đổi màu sắc của giấy thử để phán đoán kết quả. Đối với một người có thị lực kém hay có bệnh mù màu (color blind)[1] thì gặp nhiều khó khăn trong việc làm thử nghiệm.

Thử máu

- Chỉ cần dùng kim hay một dụng cụ đặc biệt lấy một giọt máu trên đầu ngón tay rồi bôi giọt máu này lên một tờ giấy đặc biệt dùng thử nghiệm.

- Giữ tấm giấy cho thẳng. Đợi cho máu và chất hóa học trên giấy tạo phản ứng. Lúc đó căn cứ vào màu sắc xuất hiện mà phán đoán mức đường.

- Muốn kết quả thử máu chính xác, bệnh nhân nên thấu đáo và theo đúng những yêu cầu ghi trong sách.

- Tùy mỗi loại giấy dùng làm trắc nghiệm, phương pháp có thể thay đổi nhiều nên cần phải xem kỹ lời chỉ dẫn.

Thử nước tiểu

- Thử nước tiểu có hai cách: một là đổ nước tiểu vào trong ống nghiệm rồi cho thuốc thử chuyên dùng vào đó và xem sự thay đổi màu sắc của dung dịch. Một cách khác là dùng giấy thử đặc biệt, nhúng vào trong nước tiểu, xem màu sắc của giấy này biến đổi ra sao mà định kết quả.

- Không nên bỏ những dụng cụ làm thử nghiệm trong tủ lạnh vì có thể làm kết quả thử nghiệm phát sinh sai lầm.

Thử nghiệm Ceton

Chỉ trong tình trạng huyết đường quá cao hay quá thấp mới có thể thử nghiệm Ceton trong nước tiểu. Thử nghiệm Ceton trong nước tiểu cũng giống như thử nghiệm đường trong nước tiểu. Nếu thử nghiệm Ceton kết quả dương tính, huyết đường lại cao, bệnh nhân phải báo cáo cho bác sĩ điều trị biết để thay đổi phương pháp điều trị để tìm biện pháp giảm mau mức huyết đường. Phần lớn bệnh nhân tiểu đường chỉ có thể làm thử nghiệm Ceton trong nước tiểu khi huyết đường rất cao.

Thử mức albumin - đường

Nếu bệnh nhân muốn kiểm tra xem thử nghiệm mức đường trong nước tiểu và huyết đường có chính xác hay không, hay chưa thứ tiến hành thử máu và nước tiểu mà muốn biết kết quả khống chế bệnh trạng, lúc bấy giờ có thế thực hiện thử nghiệm mức albumin dường. Thử nghiệm albumin đường có nhiều phương pháp khác nhau. Hiện giờ bệnh nhân chưa thể một mình thực hiện thử nghiệm này mà phải nhờ nhà chuyên môn đảm nhận. Vì phần lớn chất albumin đều có đính kèm theo chất đường glucos nên khi mức huyết đường lên cao thì lượng albumin - đường cũng lên cao. Bệnh nhân phải cố gắng duy trì mức albumin đường tại mức độ bình thường.

Cách bao nhiêu lâu thử nghiệm một lần

Vấn đề này tùy thuộc tình trạng bệnh nhân trị liệu và khống chế căn bệnh ra sao. Nếu việc khống chế bệnh có kết quả rất tốt thì mỗi tuần chỉ cần làm thử nghiệm một ngày vào bốn thời gian khác nhau mỗi lúc một lần. Bệnh nhân đang chích insulin, thời gian tốt nhất nên chọn là trước các bữa ăn và trước giờ đi ngủ. Nếu ngày nào cũng thực hiện như vậy thi quá tốt. Nếu không dùng insulin trị liệu, nên chọn mỗi tuần 2 ngày vào lúc trước bữa sáng và trước giờ đi ngủ làm thử nghiệm.

Nếu việc khống chế bệnh không có kết quả tốt nên tăng lần làm thử nghiệm. Nhưng cần nhớ, những kết quả thử nghiệm này chỉ phản ánh tình trạng trị liệu, cần phải chọn các biện pháp thực hiện tương ứng mới kiến hiệu.

Ngay cả trường hợp khống chế tốt bệnh tiểu đường nhưng nếu xuất hiện các tình huống sau đây cũng cần tăng thêm lần thử nghiệm :

- Mắc bệnh.

- Phụ nữ dự định có thai.

- Tự mình cảm thấy huyết đường quá cao hay quá thấp.

- Khi lái xe hoặc vận động nên đặc biệt tránh tình trạng huyết dường xuống thấp.